Uscaras no tengo, amante

frutakFrutategi berria zabaldu digute auzoan. Esku-eskura daukat, etxeko atariaren pare-parean. Gaur, gainera, Xabineitor samar jaiki naiz: tokiko merkatari txikiei lagundu behar zaie. Eta euskaraz egitera animatu ere bai.

Egia esan, euskararena borroka galdutzat daukat aspaldi-aspaldi nire herrian. Eskolan, ‘El Vasco’ deitzen genion klasera gurekin etortzen zen bertoko baserri bakanetako bateko semeari. Izenik ere ez zeukan hark: “hasta mañana, Vasco”, “pasa la pelota, vasco”… Eta horrela beti. Bera zen exotikoa bere herriko eskolan, Andaluzia, Galizia, Extremadura, Portugal eta beste hainbat tokitatik etorritakoen umeok inguratuta…

Total, frutadenda zabaldu digutela auzoan. Eta estreinatzea erabaki dudala. Estreinatzea eta, ahal dela, harreman berri hori euskaraz eraikitzea. Sartu naiz lehen okindegi izandako dendara eta han, garai batean croissant, karolina, donut eta bollomantekillak zeuden apal eta erakustoki berberetan, makina bat koloretako panorama dago orain: berde tonalidade guztiak, gorria, horia, zuriska, horia… panorama ederra benetan.

Saltzailea 50 urte pasako emakume bat da, pelukeriatik duela gutxi igaro eta tinte errubioa berritutakoa. Urduri dago, ni baino lehen sartu den bezeroa artatzen. “Ya llevas todo, amante? Te he puesto la lechuga, las vainas, tomates, platanos, naranjas y las nueces”. Besteak baietz, kontua egiteko. Une batean saltzaileari ‘bai’ bat eskapatu zaiola pentsatu dut. Eta hor puztu zait barruko Xabineitorra, harro-harro: “Egiozu euskaraz honi, Joxe, eta herri osoa euskaldunduko duzu ti-ta!”.

Alde egin du nire aurreko bezeroak, eta niri begiratu dit ilehoriak: “Holaaaaaaaaaa” goxo-goxo. Goxoegi aukeran. Etxebarri neuk bakarrik euskalduntzearen satisfakzioa aurreratuz, irribarre zabal bat eskaini diot nik:

-Euskaraz?

-¿Uscaras? Uscaras no tengo, amante, no sé lo que son. Ya te traigo para el viernes si quieres. ¿Te quieres llevar unas mandarinas mientras? ¡Son super-ricas!

Isilik geratu naiz, lekuz kanpo, ahobete hortz. Nire hizkuntz-bizitza guztia pasatu zait begien aurretik: Maribi andereñoak eskolara ekartzen zizkigun laminak, berak marraztutakoak, Mari Carmen eta Luisa Mari, batzokiaren euskarazko ipuin lehiaketara apuntatzeko animatzen. Institutu garaiko Karmele eta Marian, euskaltegian izen emateko sujeritzen… Gau eskolako lehen klaseak, uda ikastaro trinkoak, EGA azterketa, AEKn irakasle emandako urteak…

-Txiki, -saltzailea, irribarretsu, bera ere begiak zabal-zabalik- ¿qué me decías? ¿Uscaras? ¿Y qué son pues? ¡Es que no he oído nunca!

Totelka erantzun diot nik, shock egoeratik irten ezinda:

-No, que si me puedes atender en euskera.

-¡Ah! ¡Ay amá! Pues no, amante, ya siento ¿eh? Mira que llevo 32 años aquí, pero no he aprendido. Mi hijo el pequeño sí que sabe, pero el mayor tampoco eh? Bueno y la chica sí, esa está haciendo la carrera en euskera y todo…

Total, bi kilo mandarinarekin bueltatu naizela etxera. Txar-txarrak gainera.

Joxe Rojas

 Ikusi post hau osatzen duen edukia Joxeren blogean: www.teknopata.net

@joxe

Argazkia: Mjorge

Jarraitu eta partekatu:

Esta entrada tiene 0 comentarios

  1. Nire lagun batek ezagutzen ditu Etxebarriko bertako euskaldunzahar batzuk. Beharbada interesatuko zaizu.

  2. Neure burua ikusi dut ispilu baten aurrean bezala posta irakurri ahala. Zein gogorra den euskaldun batentzat erdal herrian bizitzea. Agian buru gainean lumak eta aurpegia tintatuko bagenu arrakasta handiagoa izango genuke. Besarkada.

  3. Oso polita gertaera eta posta ere bai, jakina. Umoretsua.

  4. Kuriositatez, eta “amante” hori nongoa da? Ez nuen inoiz entzun… Oso polita anekdota, barre pixkat egin dut!

  5. Horrelako egoeretarako TELP tailerretan lantzen ditugun baliabideetako bat proposatu nahi dizut Joxe. Eskatzerakoan ni ez nintzateke hasiko galdetzen “Euskaraz?” edota “Euskaraz badakizu?”, baimena eskatzen ari garela baitirudi. Zuzen zuzenean euskaraz eskatu eta behar izanez gero keinuekin lagunduta. Adibidez: “Bi kilo mandarina” hatzamarrekin bi zenbakiaren keinua eginez eta aurpegian irribarre zabal batekin. Hori egiterakoan dendariari mesede egiten diogula pentsa dezakegu, horrela zenbakiak euskaraz ikasiko baititu. Beste zerbait eskatzerakoan ere “madariak” adibidez, madariak dauden lekua seinalatuz eskatu, eta behar izanez gero lehenengo euskaraz esan eta gero gaztelaniaz “madariak, peras”.
    Noski, hori guztia dendan fruta goxoa badute, ez bada horrela, beste frutadenda batera joan eta listo 😉

    1. Aupa Juanjo!

      Neuk ere emana dut aholku hori, seguruenik suerte hobea izango nukeen zuzenean euskaraz eskatzen hasi izan banintz… baina badakizu, batzuetan pentsatu barik ateratzen dira horrelakoak eta… enfin 🙂

      Eta bai, gertatutakoa gertatuta, eta batez ere mandarinak probatu ostean, momentuz supermerkatuko frutarekin konformatzen jarraituko dut 😉

  6. Horrelakoak umorez hartzekoak dira, noski. Eta aurrera, etsi gabe. Niri berdintsu gertatu zitzaidan lehengoa taberna batean, kafea baino kolore ilunagoko zerbitzari batekin. Huts egin nuen. Baina, hara, kobratzerakoan, bera hasi zitzaidan irribarre zabal batez, “…espera, a ver, son… hogeiiii… no, berrogeiiiii… berrogeita!”, “es que todavía no he aprendido mucho”.

    Beste batean, Mendizorrotzako tabernan, “kas limoizkoa” eskatu nuen, eta tabernariak, ixil-ixilik, “kalimotxoa” atera; eta nik ixil-ixilik, kalimotxoa ikilimikiliklik irentsi, ezer esan gabe, mutilaren autoestimua ez zauritzeko.

    1. Niri gertatutako pasadizoa aspalditxo izan zen, pezeta indarrean zegoen garaian. Eta hura ere Araban, Gipuzkoa bideko gasolindegi batean. Depositoa betetzeko asmoz geratu nintzen eta bertako langilea hurreratu bezain laster, 1.000 pezetaren gasolina botatzeko agindu nion euskaraz (“Millana”), pentsatuz ulertzen ez bazuen zerbait esango zidala. Txintik esan gabe, tutua hartu eta depositua betetzen hasi zen, baita ondo bete ere, goraino, ni konturatzerako. Hark “Me llena” ulertu. Garai hartan txartel elektronikorik erabiltzen ez zenez, larri ibili nintzen ordaintzeko. Kartera kolpeka hustu behar izan nuen txanpon guztiak ateratzekoo. Zorionez, juxtu-juxtu, baina ailegatu zen. Ni larri ibili nintzen. Langilea ez zen enteratu ere egin.

  7. Gasolindegiei buruz ari garela, hona hemen TELP tailerretan parte hartu zuen lagun batek kontatutako pasadizoa: Euskal Herritik kanpo zegoen gasolindegi batera joan eta bertako langilea inguratu zitzaionean berak konturatu gabe euskaraz “Bete” esan zion, depositoa betetzeko aginduz. Gasolindegiko langileak ezer esan gabe buelta eman eta alde egin zuen. Hark “Vete” ulertu zuen.

  8. Gasteizen, duela urte pare bat, auzo berri bateko taberna batean: “Bi ebaki!”. Erantzuna: “¿Que si vive aquí? ¿Quién?”

  9. Kaixo!! ba aurrekoek esan bezala, saiatu behar zara. Barakaldoko neure auzoan frutadendetan dena eskatzen dut euskaraz. eskua altzatu, hatzekin erakutsi zenbakia eta fruta edo dena delakoa eskatu: kaixo: 5 kilo mandarina. 3 kilo piper, eta aldi berean seinalatu zer den piperra eskuekin bere erakustokirantz….. : )

  10. Behin, aspaldi, koadrilakoekin parrandan, Bilbon, Areatzako zubian, neska pare bati: bikote, ederra! Eta haietako batek erantzun, sututa: bigote de perra tu madre, cabrón! Oraindik egiten ditugu barre-algarak gogoratzean.

    arre algar

  11. Ba ez dut uste humorez hartzekoak direnik, euskara bera ez baita humorez hartzekoa. Guk eguneroko bizitzarako behar dugun erreminta bat da.
    Gainera andreak oso lasai dio seme zaharrak ez dakiela ta gogorragoa dena andreak 32 urtetan ez duela euskaraz ikasi, eta alaba karrera euskaraz ikasten dabilela zerbait berezia ikusten du. Juanjok ondo esan duen moduan españolei konturatuarazi behar diegu euskaraz bizi nahi eta behar dugula eta guk españolez jakin ezean ezin izango ginatekela komunikatu, ez hizketan behintzat.
    Beraien eskuetan dago ikastea baina guk ere asko daukagu egiteko. Eutsi gogor!!

  12. Bai. Neuk ere ez diot “graziya” ikusten pasarteari. Vaya samanita-ko umore txomindelregato-tarra litzateke, izatekotan.

Deja un comentario

Itxi menua